سرّ دلبران در حدیث امیر مؤمنان(ع) ع

نوشته : فاطمه كنعاني پور (مدرس قرآن دانشگاه آزاد اسلامي آباده )و

فهرست مطالب

برگشت به فهرست مطالب

*********************************************************

چکیده:
بخشی مهمی از آموزه ها و سخنان مولای متقیان در پیش از بیست خطبه به معرفی قرآن کریم و اوصاف این کتاب ارزشمند الهی  ونقش آن در زندگی مسلمانان و وظیفه آنان در مقابل این کتاب آسمانی اختصاص  یافته است. این مجموعه  به گوشه ای از بیانات حضرت علی(ع) در مورد قران کریم پرداخته است که آن حضرت به جامعیت قرآن کریم ـ عدم تناقض آیات آن ـ و برای یادگیری مفاهیم کلام ارزشمند الهی تمسک به اهل بیت علیه السلام را تأکید نموده  است که این دو با هم دین را تکمیل می نمایند که در آن صورت باعث درمان دردهای جامعه بشری شده وآنان را از ظلمت و گمراهی به سوی توحید هدایت و راهبری می نماید. پس شناخت آیات الهی و علوم آن باید مورد توجه انسانها قرار گرفته . تا این سرچشمه نور وروشنایی به کناری نرود و انسانهامورد خسارت و زیان نشوند.
کلید واژه ها : قرآن ، درمان ، هدایت ، علی (ع)

برگشت به فهرست

مقدمه:
مسلمانان از قرآن کریم این بزرگ ترین هدیه الهی و گران بها ترین میراث پیامبر اکرم (ص) و آیات نورانی و  کلا م الهی آنگونه که شایسته است  استفاده نکرده اند جامعه اسلامی در طول تاریخ علی رغم تأکیدات فراوان  پیامبر اکرم (ص) مبنی بر وجوب رجوع به قرآن به عنوان ثقل اکبر و عمل به آن و فرا گرفتن علوم قرآن از اهل بیت (علیهم الاسلام) به عنوان ثقل اصغر از تمسک به این حبل متین الهی محروم بوده اند امروزه نیز باید به این واقعیت تلخ اقرار نمود که جامعه اسلامی از ان جا که از واقعیت قرآن وعلوم اهل بیت فاصله گرفته متحمل خسارتهای جبران ناپذیر شده است . علی رغم جدایی مسلمانان از حقیقت قرآن ،پرداختن به ظاهر آن در میان مسلمانان  که گاه از رواج رونق خوبی بر خوردار بوده است عموم مسلمانان  قرآن را به عنوان کتاب مقدس آسمانی  که در شب قدر بر پیامبر اکرم نازل شده است می شناسند . تمسک به ظاهر قرآن و دور ماندن از حقیقت آن از بزرگ ترین بلاهایی است که امروزه جوامع اسلامی را تهدید می کند.
روشن است که تنها راه نجات  و رستگاری مسلمانان بازگشت آنان به قرآن و بهره گیری از حقیقت آن و پیاده کردن قرآن در عرصه زندگی است. بر این اساس حضرت معصومین به یادگیری و عمل به آیات قرآن کریم را تأکید نموده اند.« حضرت علی(ع) مردم را به رجوع بدان و تدّبر در آن فرا خوانده می فرمایند. حال که امام معصوم می بایست  علوم و معارف قرآن را برای مسلما نان  بیان کند و خود قرآن سخن نمی گوید و مردم خود نیز قادر نسیتند مستقیماً پیام های الهی را دریافت کنند من شما را ازآن آگاه می کنم و از علوم و معارفش به شما خبر می دهم. تمام  آنچه مورد نیاز شماست در قرآن کریم هست علم گذشته و آینده درمان درد شماو راه سرو سامان بخشیدن به زندگی تان  و این ما هستیم  که باید با استفاده از علوم اهل بیت و قرآن کریم به امور خود سامان ببخشیم. باید بوسیله حضرات  معصومین با معارف قرآن آشنا شد و علوم قرآن را از آنها دریافت کردو قرآن دریای معارف و علوم الهی است غوّ اصی  در این دریای بی انتها و صید گوهرهای انسان ساز آن تنها از عهده کسانی بر می آید که با عالم غیب  در ارتباطند و خدای متعال از مردم خواسته است تا با توسل به آنها که پیامبر و ائمه هدی هستند و استفاده از علومشان  و کمک و راهنمایی آن بزرگواران به معارف بلند قرآن رهنمون شوند.(1)

برگشت به فهرست

قرآن جلوه گاه خدا است
خداوند در کتاب و کلام خود به انسانها تجلّی  کرده است «پس خداوند سبحان در کتاب خود بی آنکه اورا ببینند خود را بر بندگانش آشکار ساخت به ان چه از قدرت خود به آنان نشان داد و از قهر خود ایشان را ترساند.» درباره تجلی  خدا در قرآن می توان گفت که قرآن حاوی آیات و نشان های خداست زیرا از دو نوع آیه سخن می گوید: 1- آیات تشریعی ، هریک از جملات و آیات قرآن نشانه های خداست و هریک بر آموزه ای از آموزه ها یا حکمی از احکام دین دلالت دارد تلک آیات الکتاب الحکیم « این ها آیات کتاب با حکمت است» قرائت و تدبر در آیات قذآن که کلام خدااست سبب بر قراری ارتباط انسان با خدا و درنتیجه ظهور معرفت فطری می شود. 2- آیات تکوینی ، هر یک از نمادها و پدیده های  جهان هستی مانند زمین آسمان ، با دو باران نشانه های تکوینی خدا هستند  که علم ، قدرت  و حکمت پدید آورنده خود را نشان می دهند به تعبیر حضرت  امیر (ع) همه آفریده هامحبت خدا و دلیل بر او هستند  مطالعه هر یک از این آیات تکوینی زنگارهای غفلت را از دل انسان زدوده او را به معرفت فطری متذکر می سازد د ر چنین لحظه ای خداوند خود را بر دل بنده خدا شناس  خود آشکار  می کند. آفریدگار با آفریده هایش  بر خردها تجلّی کرد. بنابراین قرآن مجید از یک سو بیانگر آیات تشریعی و از سوی دیگر یاد آور آیات تکوینی خداست پس تجلی خدا در قرآن تجلی به آیات و نشانه هاست از همین راه می توان  نتیجه گرفت که الهی بودن و استناد به خدا مهم ترین خصیصه  قرآن کریم است.(2)
علی (ع) پس از خبر دادن از عالم قیامت و روز واپسین درباره رضایت پیروان قرآن از اعمال و گذشته  خویش و گرفتاری متخلفان از قرآن  به مردم چنین توصیه می کند از گرد آورندگان قرآن و پیروان آن باشید و قرآن را دلیل و گواه به پروردگار خویش قرار دهید  خدا را از کلام خودش بشناسید اوصاف پروردگار را به وسیله قرآن بشناسید قرآن راهنمایی است که شما را به سوی خدا راهنمایی می کند از این راهنمایی  الهی برای شناخت فرستنده آن استفاده کنید و به خدایی که قرآن معرفی می کند ایمان بیاورید.(3)

برگشت به فهرست

قرآن نوری است برای هدایت انسانها و درمانی برای درد ها ی بشر
علی (ع) چنین می فرماید: « آگاه باشید همانا این قرآن پند دهنده ای است که نمی فریبد  و هدایت کننده ای است   که گمراه  نمی سازد وسخنگویی است که هرگز دروغ نمی گوید  کسی با قرآن همنشین نشد مگر آنکه بر او افزود و یا از او کاست در هدایت او افزود و از کور دلی و گمراهی اش کاست. آگاه باشید کسی با داشتن قرآن نیازی ندارد و بدون  قرآن بی نیاز نخواهد بود پس درمان خود را از قرآن بخواهید  و در سختی ها از قرآن یاری بطلبید که در قرآن درمان بزرگ ترین بیماریها یعنی کفر ونفاق و سرکشی و گمراهی است پس به وسیله قرآن خواسته های خود را از خدا بخواهید و با دوستی قرآن به خدا روی آورید و به وسیله قرآن از خلق خدا چیزی نخواهید زیرا وسیله ای برای تقرب بندگان به خدا بهتر از قرآن  وجود ندارد آگاه باشید که شناخت قران پذیرفته  و سخنش تصدیق  می گردد آن کسی که در قیامت شفاعتش کند بخشوده می شود و آن کس که قرآن از او شکایت کند محکوم است.
در روز قیامت ندا دهنده ای بانگ می زند که آگاه باشید امروز هر کس گرفتار بذری است  که کاشته و عملی است که انجام داده جز اعمال منطبق با قرآن پس شما در شمار عمل کنندگان به قرآن باشید  از قرآن پیروی کنید با قرآن خدا را بشناسید و خویشتن را با قرآن اندرز  دهید و رأی  و نظر خود رابرابر قرآن متهم کنید  وخواسته  های خود را با قرآن نادرست  بشمارید(4)
شما انسانها نیازمند فردی خیر خواه و دلسوز هستید تا درموقع لازم شما را نصیحت و خیر خواهی کند قرآن را ناصح خود قرار دهید  و به نصیحت های خیر خواهانه اش  عمل کنید زیرا قرآن نصیحتگر دلسوزی است که هرگز به شما خیانت  نمی  کند و شما را به نیکوترین وجه  به صراط مستقیم هدایت می کند بدین گونه  حضرت علی (ع) به مسلمانان و طالبان سعادت دنیا و آخرت توصیه می کند که قرآن  را راهنمای خود قرار دهند  وبه نصیحت  های دلسوزانه اش گوش فرا دهند. چرا که«ان هذا القرآن یهدی للتی هی اقوم و یبشر المؤمنین الذین یعلمون الصالحات ِان لهم اجرا کبیرا»(اسراء 9) قرآن مؤمنان و پیروان خود را به استوارترین طریق به حق و سعادت دنیا و آخرت هدایت می کند و آنان را که در زندگی با پیروی از آن پیوسته نیکوکار بودند  به پاداشی بزرگ و سرنوشتی رضایت بخش بشارت می دهد(5)
حضرت علی(ع) می فرماید معصوم می بایست  علوم و معارف قرآن را برای مسلمانان بیان کند و خود قران سخن نمی گوید و مردم خود نیز قادر نیستند مستقیماً پیام الهی را دریافت کنند من شما را ازآن آگاه می کنم و از علوم و معارفش به شما خبر می دهم . علی (ع) : راه حل همه مشکلات را قرآن معرفی می کند و دوای حل مشکلات و سامان بخشیدن به امور را در قرآن می داند قران داروی شفا بخشی است که همه دردها را درمان می کند و ناراحتی ها را التیام می بخشد باید این نسخه شفابخش را به دقت مطالعه کرد و با راه درمان و مشکلات فردی  و اجتماعی آن آشن شد قرآن دارویی است که پس از آن دردی  باقی نمی ماند البته روشن است که تنها با ایمان به فرمایش حضرت  و ایمان به شفابخشی قرآن است  که چنین  داروئی مؤثر واقع خواهد شد یعنی باید با تمام وجود باور داشت که درمان حقیقی دردها و مشکلات ما اعم از فردی و اجتماعی در قرآن است. کلام حضرت علی (ع) در این زمینه بیان دیگری از سخن ارزشمند پیامبر بزرگوار (ص) است که فرمود هر گاه اضطراب ها، نگرانی ها ، مشکلات  ونابسامانی ها همانند پاره های  شب بر جامعه شما سایه افکند ودر حل مشکلات راه بر جایی نبردید به شما باد که به قرآن رجوع نمائید.(5)

برگشت به فهرست

سند نبوت و معجزه جاوید پیامبر خاتم (ص) است.
زمانی که جهل و ظلمت ، جور و غارت و حیرت و ضلالت سراسر جان را فرا گرفته بود و به تعبیر امام علی (ع) در جهان رسولانی نبودند در زمانی دراز مردم را خواب غفلت ربوده بود . فتنه ها سر برداشته . کارها نا بسامان بود اتش جنگها شعله می کشید  روشنایی از جهان رخت بر بسته و فریب و نادرستی آشکار گردیده بود جهان به باغی می مانست که برگ درختانش به زردی گرائیده بود و کسی از آن امید ثمری نداشت پرچم های هدایت  کهنه وفرسوده گشته و ضلالت پدیدار شده بود در چنین شرایطی خداوند پیامبر رحمت خود را با کتاب هدایت و رحمت برای همه جهانیان بر انگیخت . پیامبر برای نجات و هدایت انسانها کتابی روشن گر و راهنما آورد ( این بیانی برای مردم و راهنما و پندی برای پرهیز کاران است.
پس رسالت پیامبر و ظهور آیین اسلام با نزول قرآن تحقق یافت پیامبر اسلام (ص) دعوت آسمانی  خود را با قرآن آغاز نمود  ومردم را به معارف  تابناک آن فرا خواند و با قرآن ، مبارز طلبید سنجش چگونگی دعوت حضرت با پیامبران گذشته ،نشان دهنده عظمت محتوا و سند رسالت اوست زیرا پیامبران پیشین پس از مأموریت به دعوت مردم به سوی کمال و رستگاری برای اثبات نبوت خود معجزه های می آورند تا آنان به صدق دعوی ایشان پی ببرند بنابراین درباره پیامبران دو امر مطرح است نبوت و دعوی الهی ابراز معجزه که امری جدا از اصل دعوت آنان بود و با توجه به زمانمند بودن رسالت ایشان  معجزه ها همگی در زمان و مکانی تحقق می یافتند قرآن کریم متضمن دعوت پیامبر به کامل و رستگاری در عرصه اعتقاد و عمل است هم سند نبوت و معجزه ایشان و از آنجا که رسالت پیامبر خاتم اصل دعوت پیامبر خاتم جهانی و جاودانی است معجزه ایشان نیز همیشگی و همه جایی است بدین ترتیب در مورد پیامبر خاتم  اصل دعوت با وسیله اثبات  آن مصداق واحد یافته است. امام علی (ع)هنگام سخن گفتن از بعثت پیامبر به نزول قرآن نیز اشاره می کند.« خداوند پیامبری هدایت گر با کتابی گویا برانگیخت» در جایی دیگر می فرماید:« اورا با نور روشن گر و برهان آشکار و راه هویدا و کتاب هدایت گر بر انگیخت»(6)  
پیامبر را چنین کتابی فرو فرستاد که چراغهایش را خاموشی نیست چراغی که روشنائیش به خاموشی نگرائید اقیانوسی  که کسی را به ژرفایش دسترسی نباشد راهی  که رهروانش به گمراهی نروند پرتوی که تابشش را تیرگی نیالاید مرز گذاری که برهانش خمودی نگیرد بنیادی که پایه هایش فرو نریزد درمانی که از عوارض آن جای نگرانی نباشد عزّتی که یاورانش شکست ناپذیرند و حقی که یارانش تنها وانمانند قرآن معدن ایمان و گوهر ناب آن سرچشمه ها و دریاهای دانش، بستانها و آبگیرهای عدالت ، زیر بنا و ساختار اسلام و وادیها و دشتهای گسترده ی حق است. قرآن دانش اندوزان را دانش روایت گران را حدیث و داوران را حکم است.(7)

برگشت به فهرست

عمل و تمسک به قرآن
مهم ترین وظیفه است در برابر کتاب آسمانی پند گرفتن از این اندرز گویا و رسای ربّانی  و چنگ  زدن به این رشته محکم الهی و عمل کردن به احکام و آموزه های حیات بخش آن است پیشوای مؤمنان در سخنان خود این امور خطیر را به گونه های  مختلف مطرح کرده و همگان را به آنها توجه داده است. درباره پند پذیری و عبرت آموزی فرموده است (( ای بندگان خدا از عبرتهای سودمند پند گیرید و از نشانه های آشکار عبرت پذیرند ازآنچه شما را با هشدار های بلیغ منع کرده اند خود را نگه دارید و از یاد آوری و موعظه ها بهره مند شوید)) از نظر آن حضرت تمسک به قرآن از آن رو است که قرآن رشته محکم، داروی شفابخش و مایه ی  حفظ ونجات است . «بر شما باد کتاب خدا که ریسمان محکم است و نور آن آشکار و داروی شفا بخش  و فرو نشاننده تشنگی ها هر که به آن چنگ زند او را نگه دارد و هر که بدان در آویزد او را رهایی بخشد  » لازمه ایمان به قرآن باور داشتن حلال و حرام آن است یعنی در مقام اعتماد و عمل حلال قرآن را حلال و حرام آن را حرام بشماریم.(8)
همگان را به پیروی و عمل به قرآن دعوت کرده و پیروان قرآن را به رهایی نیک فرجامی بشارت داده است  در این جهان هرکس گرفتار عاقبت عمل خویش است مگر عاملان به قرآن  پس از عاملان و پیروان  قرآن باشید  در آن هنگام  که انسانها در مسیر تکامل  قرار می گیرند   عمل به قرآن  چشمان آنان را نورانی می کند و درون آنان با پذیرش  راستین کتاب الهی وعمل به آن چنان نورانی می شود که حقایق را آن چنان که هستند با آن نور الهی  می بینند وهیچ گونه شک و ابهام و تاریکی در دیدگاه آنان باقی نمی ماند.(9)

برگشت به فهرست

 جامعیت قرآن :
یکی از ویژگی های قرآن در سخنان امیر مؤمنان جامع و کامل بودن آن است جامعیت قرآن بدین معناست که این کتاب آسمانی در تمامی ابعاد مربوط به شأن هدایت گری انسان به سوی کمال  وفلاح ، تام و کامل است و هیچ گونه نقص یا نارسائی در ان راه ندارد خداوند متعال کلیه تعالیم و حقایق  لازم برای هدایت و نجات مادی ومعنوی انسان را در کتاب خود بیان کرده است.(( و کتابی  را به تو فرو فرستادیم که بیانگر همه چیز است امین الاسلام طبرسی ذیل این آیه می نویسد این کتاب را بیانی روشن و رسا برای تمام امور دینی فرستادیم هیچ مطلبی مربوط به امور دینی نیست مگرآنکه  قرآن پرده از آن بردارد یا به طور صریح در آن بیان شده است یا انسان را به سرچشمه علم یعنی پیامبر اکرم (ص) و جانشینان او یا به اجماع است راهنمائی می کند بنابراین تمام دستورهای دینی برگرفته  از قرآن است .خداوند متعال نور هدایت خود را به کمال رسانده  وپیامبر نیز تمام احکام هدایت گر خدا را بیان کرده است خدای متعال نور هدایت خود را تمام و دین خود را به به وسیله قرآن کامل کرده است زمانی جان پیامبر را گرفت که ابلاغ هدایت قرآنی را به پایان برده بود پس خدای سبحان را چنان بزرگ دراید که او خود خویشتن را بزرگ داشته زیرا چیزی از دین خود را بر شما پوشیده نداشته است  هیچ چیز نیست که اورا خشنود سازد یا سبب کرامت او گردد مگر آنکه  برای آن نشانی روشن و آیه ای محکم قرار داده که از مکروهات باز می دارد و به آنچه خشنود است فرا می خواند.
هماهنگی و سازگاری درونی : یکی از آموزه های امام علی (ع) سازگاری و.هماهنگی کامل آیات قران و نفی هر گونه اختلاف و ناسازگاری درونی در متن قرآن کریم است این مطلب در قرآن آمده است . اگر از سوی غیر خدا بود قطعاً  در آن اختلاف بسیاری می یافتند )) امام علی (ع) گاه از هماهنگی و ا نسجام آیات قرآن و راه نیافتن کژی و ناراستی در متن آن سخن گفته است حضرت پس از یاد کردن اختلاف قاضیان در امر قضا نخست به کامل بودن دین خدا و جامعیت قران کریم  تأکید می کند و می افزاید :
خدای سبحان می فرماید که در این کتاب ما چیزی را فرو گذار نکردیم و درآن بیان همه چیز هست همچنین فرموده است پاره ای از قران پاره ای دیگر را تصدیق می کند و هیچ اختلافی در آن نیست خداوند فرمود: اگر قرآن از نزد غیر خدا بود بی تردید در آن اختلاف فراوان می یافتند در حقیقت امام براین نکته تاکید کرده است که قرآن از هرگونه اختلاف و ناسازگاری پیراسته است و از چنان هماهنگی و انسجامی برخوردار است که برخی از آیات آن به محتوای پاره ای دیگر گواهی می دهند همچنین می فرماید: کتاب خدا که به وسیله آن می بینید و یا با آن سخن می گویید و بدان می شنوید و برخی گویای برخی و پاره ای دیگر است درباره خدا اختلاف ندارد و پیرو خود را از خدا منحرف نگرداند. پاره ای از قرآن، پاره ای دیگر را تفسیر می کند و برخی پرده از رخسار برخی دیگر برمی دارد و بر بعضی در تفسیر برخی دیگر استشهاد می شود زیرا در قرآن مطلق و مقید، مجمل و مبین، عام و خاص، محکم و متشابه وجود دارد که برخی از برخی دیگر پرده برمی دارد و در فهم مرادِ پاره ای بر پاره ای دیگر استشهاد می شود. زیرا همه قرآن کلام یکپارچه خدا ویراسته از هرگونه اختلاف و تناقض است آن حضرت با بیانات و تفسیرهای روشن گر خود نشان داده که منشأ هرگونه توهم و ناسازگاری در قرآن ناآگاهی از محتوای کتاب خداست این نوع تفسیر از نظر روش شناسی بسیار اهمیت دارد مردی خدمت امیرالمومنین علی بن ابیطالب(ع) ای امیر مومنان من در کتابی که خدا فرستاده تردید دارم علی(ع) به او فرمود مادرت به عزایت بنشیند چگونه در کتابی که فرستاده خداست دچار شک شده ای؟ گفت چون پاره ای از آیات قرآن پاره ای دیگر را تکذیب می کند پس چگونه در آن شک نکنم؟ فرمود بعضی از کتاب خدا برخی را تصدیق می کند تکذیبی در کار نیست ولی تو از عقل نافع بی بهره ای بازگوی هرچرا که از کتاب خدای بزرگ در آن تردید داری. گفت می نگرم که خدای متعال می گوید بگو فرشته مرگی که بر شما گمارده شده جانتان را می ستاند آنگاه به سوی پروردگارتان می شوید همچنین می فرماید: خداوند جان ها را هنگام مرگشان باز می ستاند و نیز می فرماید هنگامی که یکی از شما را مرگ فرا رسد فرستادگان ما جانش را می ستانند همچنین می فرماید همانان که فرشتگان جانشان را می گیرند. در حالی که برخود ستم کار بوده اند جمع این آیات چگونه ممکن است چطور در آنچه می شنوی شک نکنم فرمود... و اما آیه بگو فرشته مرگی... خداوند متعال امور را طبق اراده اش اداره می کند و از آفریده ها آنکه را بخواهد بر آنچه بخواهد می گمارد خداوند بزرگ ملک الموت را بر خواص مردم بنابه مشیت خود می گمارد و فرشتگان خود را ویژه کسانی می کند که می خواهد و فرشتگانی که خدای جلیل و عزیز نام برده برای قبض روح افراد مخصوص گماشته است خداوند متعال هرگونه بخواهد امور را اداره می کند و کافی است تو بدانی خداست که زنده می کند و می میراند و او جانها را به دست هریک از آفریده های خود اعم از فرشتگان و جز آنها باز می ستاند. از این بیان حضرت برمی آید که توفی نفوس فعل خداست که آن را به واسطه ملک الموت یا فرشتگان دیگر عملی می کند چنین عملی که در نظام اسباب و مسببات صورت می پذیرد گاه برفاعل بی واسطه اسناد می شود و گاه بر فاعل با واسطه(مسبب) و در حال فاعل حقیقی خداوند است. عدم درک این نکته سبب توهم وجود ناسازگاری در آیات مزبور شده است بر این اساس در تمامی مواردی که ظاهر و یا چند آیه ناسازگار باشد با تفسیر و تبیین راستین هماهنگی و سازگاری کامل آیات قرآن ثابت می شود.
همراهی قرآن و عترت یکی از آموزه های مهم ولی خدا درباره کتاب الهی تاکید بر هماهنگی کامل و همراهی دائم قرآن و عترت است در حقیقت امام علی(ع) آخرین سفارش رسول خدا(ص) را درباره دو یادگار سترگ خودش قرآن و عترت به گونه های مختلف یادآوری کرده است زیرا براساس حدیث متواثر ثقلین پیامبر خدا(ص) قرآن و عترت را جانشین خود قرار داد و تاکید کرد که آن دو همواره با هم بوده هیچ گاه از هم جدا نخواهند شد اهمیت ملازمت ثقلین به گونه ای است که نفی هریک از آنها به معنی نفی هر دو و سبب سقوط در هلاکت و گمراهی است چنانکه گروه های سه گانه ناسکین، قاسطین و سارقین به دلیل ترک تمسک به ثقلین و جدا ساختن عترت از قرآن گمراه شدند. از ویژگی های خلافت قرآن عترت آن است که هر دو هماره حضور مستمر و هماهنگ خواهند داشت به دیگر سخن پس از پیامبر خاتم، برای هدایت و نجات انسانها و استمرار فروغ دانش و حکمت آسمانی که با بعثت پیامبر فرود آمده ثقلین که حجت خدا و جانشین بر حق پیامبرند که در اختیار انسانها خواهند بود چون قرآن معجزه جاودانه پیامبر است به فرموده امام علی(ع) آگاه باشید که آل محمد(ص) مانند ستارگان آسمانند چون ستاره ای غروب کند ستاره ای دیگر بَردَمَد.
مایه کمال دین: یکی از جنبه های مشترک قرآن و عترت آن است که هر دو مایه کمال دین هستند حضرت علی(ع) قرآن را وسیله کمال دین شمرده و قرآن نیز بر اکمال دین با ولایت تأکید ورزیده است.
آن حضرت درباره قرآن می فرماید: دین خود را برای او [پیامبر] و شما بدان گونه که در کتاب خود نازل کرده و خود می پسندید به کمال رساند و در بخشی دیگر می فرماید خدای متعال نور هدایت خود را با قرآن تمام و دین خود را با قرآن کامل کرده است. جان پیامبرش را زمانی ستاند ه از رساندن احکام هدایت فراغت یافته بود. قرآن درباره ولایت امیرمومنان می فرماید: امروز دینتان را برای شما به کمال رساندم و نعمت خود را به شما تمام کردم و اسلام را دین شما پسندیدم. امام علی(ع) فرمود: خداوند با ولایت من، دین این امت را کامل ساخت و نعمت ها را برایشان تمام کرد و اسلامشان را پسندید آنگاه که در روز ولایت به محمد فرمود: ای محمد به ایشان بازگو که امروز دینشان را به کمال رساندم و اسلام را دین ایشان پسندیدم و نعمتهای خود را برایشان تمام کردم.

برگشت به فهرست

اهل بیت(ع) آموزگاران قرآن:

از مهم ترین وجود همراهی قرآن و عترت تعلیم و تربیت تعلیم و تفسیر متن  قرآن از سوی ائمه اهل بیت (ع) است تبیین حقایق قرآن ،تربیت و تزکیه نفوس انسانها بر پایه آموزه های سازنده  و روشن گر قرآن ساختن و پرداختن  جامعه انسانی بر اساس احکام و ارزشهای با شکوه آن  در درجه نخست از شئون پیام اسلام (ص) است" او است آن که در میان افراد امی ، رسولی از میان خودشان بر انگیخت تا ایات خدا را برآنان بخواند و پاکشان گرداند و کتاب  و حکمت  بدیشان بیاموزد و آنان قطعاً  بیش  از آن  در گمراهی آشکار بودند " (جمعه /2) . امام علی (ع) در تبین جایگاه بلند اهل بیت (ع) و مقام وصایت ووراثت ایشان می فرماید در این امت هیچ کس را با ال محمد نتوان مقایسه کرد و کسانی را که مرهون نعمت های ایشانند با ایشان نتوان برابر داشت زیرا آل محمد اساس دینند و ستون یقین که تندروان به هدایت آنان اعتدال گیرندو واپس ماندگان به مدد ایشان به کاروان دین بپیوندند ویژگی های امامت در ایشان است وبس و وصایت ووراثت نبوت منحصر در آنان . حضرت امیر در سخنان فراوانی ضمن تأکید بر علم کامل خود و اهل بیت به محتوای قرآن ، نقش تعلیمی اهل بیت را این گونه یاد آور می شود «هر آیه ای که از قرآن بر پیامبر فرود می آمد آن را بر من می خواند و املا فرمود ومن با خط خود نوشتم و تأویل و تفسیر ،ناسخ ومنسوخ ،محکم ومتشابه و خاص وعام آن را به من آموخت »از نگاه امیرمؤمنان عترت پیامبر در جایگاه راسخان در علم با آگاهی از تمام و آفاق و ظاهر و باطن قرآن ، نقش تفسیر و تبین حقایق  ومعارف کتاب خدا را بر عهده دارند بدانید که شما هدایت را نخواهید شناخت مگر آن گاه که بدانید چه کسانی آن را وانهاده اند و هرگز به پیمان قرآن وفا نمی کنید مگر آن گاه که بدانید چه کسانی پیمان قرآن را شکسته اند و به قرآن تمسک نخواهید جست تاآن گاه که واگذارندگان قرآن را بشناسید  پس همه این ها را از اهل آن بجوئید زیرا ایشان زنده کننده دانش و نابود کننده نادانی اند آنان که  حکم کردنشان شما را از علمشان خبر می دهد و خاموشی شان از سخن گفتنشان و ظاهرشان از باطنشان در حقیقت اوصاف قرآن به ضمیمه سخنان اهل بیت (ع) تحقق می یابد برای مثال هدایت گری جامعیت قرآن بدون در نظر گرفتن سنت  پیامبر و احادیث معصومیان ، ک در حقیقت مفسر آیات قرآنند نا تمام خواهد بود مولای متقیان در کلامی می فرماید :
" چپ وراست گمراهی است و راه میانه همان راه نجات است که  کتاب ماندگار و نشانه های نبوت بر آن استوار و مسیر حرکت سخت است و سر انجام نیکو بدان باز گرددهر که ادعا کند هلاک شود و هر که دروغ بندد به مقصود نرسد.
در اموزه های راه گشای حضرت امیر ،نهی از تفسیر به رإی و منع از توجیه مضامین آیات الهی در جهت اهداف اندیشه ها و دیدگاههای شخصی است در خطبه 90 چنین می فرماید به آنچه قرآن از صفات خدا برای تو بیان کرده و تو را بدان راه نمود است اقتدا کن و از چراغ هدایت آن روشنایی بگیر و هر چه را که شیطان تو را به دانستن آن واداشته که در کتاب خدا آموختنش بر تو واجب نشده و در سنت پیامبر و ائمه هدی از آن نشانی  نیست علم آن را به خدا واگذار که این نهایت چیزی است که خداوند بر تو مقرر داشته است نکته مهم این است که برای فهم و دریافت معارف دین استفاده هماهنگ از قرآن کریم و سنت پیامبر و احادیث ائمه بایسته است در ترسیم چهره عالم نمایان یکی از ویژگی های این گروه را تفسیر قرآن بر اساس اندیشه ها وهوس های خود داشته اند : از این میان بندگان کسی خودش را دانشمند نامد و از دانش در او نشانی نیست  مشتی افکار جاهلانه و گمراهی هایی از گمراهان فرا گرفته و بر سر راه مردم دامهای فریب گسترده است وسخنان باطل گوید کتاب خدا را به رأی خود تفسیر کند و حقیقت را به مقتضای  هوای خویش به این سو و آن سو متمایل سازد. علی (ع) از یک سو مسلمانان را به تدّبرو تأمل در فرآن شناختن ،پند گرفتن  و تمسک و عمل کردن به آن فرا خوانده است.
که لازمه آن فهم پذیری آن برای همگان است و از سوی دیگر از تفسیر به رأی نهی فرمودهاست و تفسیر قرآن را نیازمند فراگیری از اهل بیت (ع) دانسته است و شناخت کامل و تفسیر علوم مربوط به این حوزه تنها از رهگذر رجوع به سخنان آنان ممکن است بر ایت اساس تفسیر به رأی  استنباط علوم و معارف متعلق به حوزه خطاب ویژه است که بدون استفاده از تفاسیر پیامبر و اهل بیت (ع) شناخت کامل و صحیح آن حاصل نخواهد شد.(10)
بنابراین پاسداری از قران را از مردم خواسته است ای مردم خدای را خدای را که مسئولیت پاسداری از کتابش را بر عهده تان نهاده است حقوقش را چونان ودیعه ای به شما سپرده است آری خداوند سبحان پوچتان نیافریده و بی هدف رهایتان نکرده است .(11) در کلمات گوهر بار خود چنین می فرماید قرآن نوری است که خاموشی ندارد چراغی است که درخشندگی آن زوال نپذیرد دریایی است که ژرفای آن درک نشود راهی است که رونده آن گمراه نگردد شعله ای است که نورآن تاریک نشود شفا دهنده ای است که بیماریهای وحشت انگیز را بزاداید قدرتی است که یاورانش شکست ندارند و حقی است که یاری کنندگانی مغلوب نشوند قرآن معدن ایمان واصل آ ن است چشمه های دانش و دریا های علوم است سرچشمه عدالت ونهر جاری عدل است پایه های اسلام و ستونهای محکم آن است نهرهای جاری زلال حقیقت وسرزمینهای آن است دریایی است  که تشنگان آن آبش را تمام نتوانند کشید چشمه ای  است که آبش کمی ندارد محلی برداشت آبی است که هر  چه از آن برگیرند کاهش نمی یابد منزلی است که مسافران راه آن را فراموش نخواهند کرد و نشانه هایی  است که روندگان از آن غفلت نمی کنند کوهسار زیبایی است که ازآن نمی گریزند خدا قرآن را فرو نشاننده عطش علمی دانشمندان و باران بهاری برای قلب فقهیان و راه گسترده ووسیع  برای صالحان قرار داده  است برای آنکه قرآن را بر گزیند محل امنی است  برای هر کس که واردآن شود راهنمایی است تا از او پیروی کند وظیفه انجام وظیفه است برای آن که قرآن را راه و رسم خود قرار دهد برهانی است به  آن کس که با آن سخن بگوید عامل پیروزی است  برای آن کس  که با آن  استدلال کند نجات دهنده است برای آن کس ک حافظ آن  باشد و به آن عمل کند نشانه هدایت  است و برای آن کس که در او بنگرد پس نگهدارنده است  برای آن کس که با آن خود را بپوشاند و دانش کسی است که آن را به خاطر سپارد و حدیث کسی است که از آن روایت کند و فرمان کسی است که با آن قضاوت کند(12)

برگشت به فهرست

نتیجه گیری:
با برداشت از گزیده  از سخنان امام علی (ع) این نکات استفاده می شود که :

1. مطالعه آیات تکوینی و تشریعی زنگارهای غفلت را از دل انسان بر طرف کرده و انسان را به معرفت فطری متذکر می سازد و او را باحقیقت توحید آشنا می سازد واین عامل مهمی برای یادگیری قرآن است .
2. پیامبر برای نجات و هدایت انسانها کتابی روشنگر وراهنما آورد و مردم را به معرف تابناک آن فرا خواند که مهمترین سند نبوت است و معجزه جاودان آن حضرت به شمار می رود.
3. مردم نمی توانند مستقیماً معارف الهی را دریافت و برای هدایت خود مورد استفاده قرار دهند مگر اینکه به اهل بیت علیهم السلام  و سخنان ایشان در این زمینه مراجعه نمایند  پس راه حل مشکلات وهدایت شدن انسانها متمسک شدن به حضرات معصومین است.
4. قرآن کریم کتاب کاملی برای درمان دردهای بشریت به شمار می رود و زمانی که تأثیر خود را خواهد گذاشت که به خوبی شناخته شود علوم آن دریافت گردد و تفسیر به رأی نشده مورد سوء استفاده منحرفان قرار نگیرد و به دستورات آن عمل شود وگرنه جامعه انسانی دچار خسارت وزیان خواهد شد . 

قرآن کریم دریای از علوم و دانش است که انسان ها می توانند با یادگیری آن بوسیله راسخان در علم از گمراهی نجات یافته  و جان خود را با چشمه های گوارای آن سیراب نمایند . پس همت علمای مسلمان را می طلبد که علوم و معرف آن را شناخته و آنرا به جامعه اسلامی مخصوصاً جوانانی که تشنه حقایق قرآنی هستند عرضه نمایند.
دعای امام علی(ع) بار خدایا سینه ام را به قرآن گشاده نما و بدنم را به وسیله قران به کار انداز و دیده ام را به نور قرآن روشنایی بخش و زبانم را با آن گویا کن و تا مرا زنده می داری به خواندن و عمل کردن به قرآن یاری ده مه هیچ حول  وقوه ای نیست مگر از جانب تو          والسلام

برگشت به فهرست

فهرست منابع و مأخذ

1. Gabas.orj/xashria/marefat/archive/07/1.37/12.htm
2. رشاد، علی اکبر،دانشنامه امام علی(ع)، انتشارات فرهنگ و اندیشه اسلامی تهران،سال 1380ش، ج 1، صص167-166
3. Gabas.orj/xashria/marefat/archive/07/1.37/12.htm
4. دشتی،محمد ، مترجم، نهج البلاغه خطبه 176، سال 1381، چاپ شانردهم ،ص 337
5. Gabas.orj/xashria/marefat/archive/07/1.37/12.htm
6. رشاد، علی اکبر،دانشنامه امام علی(ع)، انتشارات فرهنگ و اندیشه اسلامی تهران،سال 1380ش، ج 1، صص169-167
7. معادیخواه،عبدالمجید ،فرهنگ تفضیلی، مفاهیم نهج البلاغه،تهران 1372 ش، ص4109
8. رشاد، علی اکبر،دانشنامه امام علی(ع)، انتشارات فرهنگ و اندیشه اسلامی تهران،سال 1380ش، ج 1، ص 220
9. جعفری ،علامه محمد تقی، قرآن نماد حیات معقول ،ناشر مؤسسه تدوین و نشر آثار علامه ،سال 1384 ش، چاپ سوم ص 257
10. رشاد، علی اکبر،دانشنامه امام علی(ع)، انتشارات فرهنگ و اندیشه اسلامی تهران،سال 1380ش، ج 1، صص199-179
11. معادیخواه،عبدالمجید ،فرهنگ تفضیلی، مفاهیم نهج البلاغه،تهران 1372 ش، ص4119
12. دشتی،محمد ، مترجم، نهج البلاغه خطبه 198، سال 1381، چاپ شانردهم ،ص 417

برگشت به فهرست

برگشت به فهرست مطالب

*********************************************************

دل نوشته هایی به انتظار فرج آقا امام زمان (عج)و

اي روشنتر از مهتاب و اي آبي تر از آسمان، اي گل نرگس باغ بهشت، تا كدامين بامداد اشكهايم را نثار راهت كنم. تا كدامين شامگاه در جاده بي انتهاي وصال زانو ز غم بغل كنم و قطره قطره هاي شبنم دلم را در كاسه صبر انباشته كنم. ديگر قلبم لبريز از عشق وجودت گشته است و دستانم توان گرفتن شانه هاي محبت را ندارد. چشمانم سرشار از ترنم عطر وجود گشته. قلبم از فشار لحظه هاي پر تب و تاب به درد آمده و ناله ي جدايي سر مي دهد. نمي دانم تا كدامين جمعه بايد نواي ندبه سر دهم و سجاده ام را سرشار از اشك نياز كنم. چگونه بايد غبار ظلمت را از چهره ام بزدايم. آري بدون تو غفلت سراي وجودم را تاريك خواهد كرد. آيا صداي زجه هاي سپيده اي مرا مي شنوي؟ پس بيا و عشق را به ارمغان بياور. بيا تا فصل زرد زندگي يمان بهاري و اشك وجودمان خدايي شود بيا تا گرد اشكبار به زانو آيد و غم وجودمان تسليم روشنايي شود.
بيا تا بتوانيم از لاي درزها و ديوارهاي گلي عطوفت گلهاي اقاقيا و پونه هاي شبنم زده را نظاره گر شويم.
بيا...

نویسنده و ارسال : گمنام

برگشت به فهرست مطالب

*********************************************************